واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )
575
تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )
سرداران منتصر بنام حسن بن طاق [ در ترجمهء فارسى عتبى ، چاپ قويم ، ص 147 « طارق » نوشته ] با 5000 تن از كسان خويش در بحبوحهء نبرد به ايلك پيوست . منتصر بارى ديگر به خراسان گريخت و از آنجا براى چهارمين دفعه به ماوراء النهر بازگشت زيرا به مواعيد خويشاوند خود ابن - سرخك سامانى كه در بخارا مىزيسته اميد بسته بود . ابن سرخك در نهان با ايلك قرارى گذاشته بود و مىكوشيد به منتصر نويد يارى دهد و وى را به ماوراء النهر بكشاند . منتصر را لشكريانش در ميان راه بخارا ترك گفتند و به سليمان و صافى - حاجبان ايلك - پيوستند . دشمنان بقاياى لشكر منتصر را در ميان گرفتند و همهء گذرگاههاى آمودريا را اشغال كردند . و منتصر فقط با هشت تن از همراهان خويش نجات يافت . برادران و همرزمانش اسير و به اوزگند اعزام شدند . خود منتصر در آغاز سال 396 هجرى / 1005 ميلادى « 1 » بدست رئيس يكى از قبايل عرب كه در پيرامون مرو ميزيسته كشته شد . پس از مرگ آخرين نمايندهء دودمان سامانيان ، مسئلهء تقسيم مرده ريگ ايشان در ميان قراخانيان و محمود ، باقى ماند . جلوس رسمى محمود بر تخت و به سمت امير مستقل در همان ماهى صورت گرفت كه لشكريان ايلك وارد بخارا شدند ، يعنى در ماه ذو القعدهء 389 هجرى ( اكتبر - نوامبر 999 ميلادى ) اين « ولى » جديد « امير المؤمنين » منشور خراسان و تاج و لقب « يمين الدولة و
--> ( 1 ) - به گفتهء گرديزى ( نسخهء خطى اكسفورد ، ورق 142 ؛ نسخهء خطى كمبريج ، ورق a 114 ؛ ( چاپ محمد ناظم ، 65 ) ) - در ربيع الثانى 395 هجرى ذكر شده ؛ به گفتهء عتبى ( نسخهء خطى موزهء آسيائى ، ورق 66 ؛ عتبى - منينى ، I ، 346 ؛ نرشخى ، چاپ شفر ، 228 ) - در ربيع الاول - منقول است .